سرزمین من دهستان ایسین
هو از دهن شیر بیارم باچشم کورم
هو از دهن شیر بیارم جونی بشورم

![]()
![]()
(( ایسین و تازیان ))
در فاصله تقریبا 24 کیلومتری شمال بندرعباس ، در دامنه جنوبی کوه گنو و حاشیه جاده بندرعباس تقریبا به بندرلنگه و لارستان ، ایسین وروستاهای هورمودر – درگیر – بنوبند – تازیان بالا و پائین – کنارو سبب دارا بودن منابع آب شیرین از دیر زمان همچون کمربندی سبز می درخشند وسر سبزی وطراوت آنها مایه آرامش جسم و جان مردم شهر بندرعباس ، مخصوصا" در ایام بهار بوده و هست . ایسین از میان این روستاها به خاطر ویژگیهای خاص خود ، از روزگاران قدیم در تاریخ مطرح بوده است . اروپائیانی که در قرن 17 میلادی در شهر بندرعباس فعالیت های سیاسی و اقتصادی داشتند غالبا" برای فرار از گرما و رطوبت و بی آبی شهر به ایسین پناه می بردند و حتی آب مورد نیاز خود را از آنجا به شهر می آوردند . د کــتر فرایر انگلیسی که در همان ایام ( قرن 17 میلادی ) در بندرعباس می زیست از خاطرات خود در بندرعباس آن روز می نویسد : از جمله نقاط د ید نی بند رعباس ، ایسین (قلعه) است که دارای باغهای مصفا و چشمه سار و درختـــا ن سرسبز است و اروپائیان و هند یان متمول از گرمای تابستان به آنجا پناه می بردند .

![]()
ایسین – عیسین
ایسین را در کتابها و نوشته های قدیمی ، غالبا" « عــیسـین » نوشته اند و ظاهرا" آنرا منسوب به عـیسی نامی دانسته اند که اولین کسی بوده که در ایسین ساکن شده و به عمران و آبادانی پرداخته و به نام او ، آنجا را « عـسین » نامیده اند که البته این مطلب نیاز به تحقیق بیشتر دارد .
ایسین و تازیان در روزگاران قدیم دارای قلعه ای بوده اند که امروز متاسفانه از آنها چیزی نمانده است . در قرن سیزدهم هجری زمانیکه اعراب عـمان و مسقط و عـوامـل آنان در بندرعباس و روستاهای اطراف آن حضور داشتند قوای ایرانی طبق فرمان طهماسب میرزا والی فارس ، ابتدا قلعه بندرعباس ( عـمارت کلاه فرنگی ) را از چنگ اعـراب خارج ساختند سپس به پاک سازی قلعه های دیگر از جمله قلعه ایسین و تازیان پرداختند. بنظر می رسد که سابقه قلعه ایسین و تازیان و قلعه هایی از این قبیل ، به پیش از اسلام برسد . متاسفانه از گذشته این قلعه ها چیزی مستند و مدون در دست نیست و آنچه بیان می شود بر اساس قرائن و نشانه هایی است که در گوشه و کنار کتابهای تاریخی به چشم می خورد .
دروازه ایسینی
بندرعباس قدیم دارای 5 دروازه بود که یکی از آنها دروازه ایسینی نام داشت این دروازه زمانیکه شهر بندرعباس دارای برج وبارو بود در حاشیه آبگیرهای شمالی شهر و مشرف بر خندقهائی بود که شهر را از هجوم دشمن محافظت می کرد .
اما با توسعه شهر و شهرنشینی جای آن تغییر یافت وآخرین محل آن ، تقریبا" یک کیلومتر از مرکز شهر فاصله داشت در این زمان دروازه ایسینی جنبه دفاعی نداشت و فقط از کاروانهائیکه از ایسین و روستاهای دیگر ، وارد شهر می شدند عوارض دروازه ای دریافت می شد . در سال 1316خورشیدی از هر بار الاغ دو2 تا 5 ریال و از بار شتر 10 تا 15 ریال عوارض دریافت می گردید.
سال تحصیلی 1326-1325 قلعه – خیبر
دبستان کریمی ایسین – حومه بندرعباس – در ساختمان اهدایی کریمی

مدرسه قدیمی قلعه ایسین به سال ۱۳۲۶
ایسین و سایر روستاها در این نا حیه به سبب دارا بودن منابع آب شیرین ، از دیرباز ، از مراکز مهم کشاورزی بوده است و در قدیم در پاره ای از روستا ها که فاقد چشمه و قنات بودند آب مورد نیاز را با نیروی گاو ( گاوچاه ) از چاهها بالا می آورند وبه مزارع و نخلستانها و باغ ها می رسانید ند محصول عمده این نواحی معمولا جو و گندم و خربزه و هندوانه و پیاز و خرما بود . ایسین سابقا" دارای دو قنات به نام « فاریاب لاچی » و « فاریاب هاشم » بود . همچنین « هرمودر » دارای قناتی بود که آب آن نخلستان و باغ ها و مزارع را مشروب می ساخت .
(( ایسین و بلوک سبعه ))
ایسین وتازیان ، روزگاری یکی از هفت بلوک سبعه و تابع ایالت فارس بود . در اواخر سلطنت نادرشاه افشار و اوایل حکومت کریمخان زند ، بلوک ایسین و تازیان از بلوک دیگر ، جدا و ضمیمه « بلوک عـباسی » شد . در عوض « فرگ» از توابع داراب را ضمیمه شش بلوک دیگر کردند و همه را باز ، بلوک سبعه نامیدند .
ایسین ، یکی از نواحی بلوک سبعه و شامل : روستاهای تازیان – سرخان – قلات – نای بند و ایسین ( مرکز ناحیه ) بود البته در این تقسیم بندی ، همه آبادی های این ناحیه به حساب نیامده است .
آبادیهای دیگری که در مجموعه بلوک ایسین (قلعه) و تازیان قرار داشتند عبارت بودند از : درگیر – بنوبند – باغ گوری – بلغ رئیسان – باغ مازغ – نوبند – کنارو – قلات بالا و پائین – حسین لری – قلعه – فاریاب لاچی – فاریاب هاشم – ترکی چی (پشته) – تازیان بالا و پائین – پاتل میگونی – هورمودر – پاتل و سریگ ایسین .
در فارسنامه ناصری از دو آبادی دیگر نیز نام برده اند شد که عبارتنداز « نارک » و « نای بند » که در دامنه کوه گنو واقعند .
بنابه نوشته مرحوم سدید ، در حسین لری ، خانه ای متعلق به امین التجار بوشهری از بازرگانان سرشناس آن زمان وجود داشته که جا و مکان مناسبی برای مسافران نیز بوده است